Mieszkanie Stefana Żeromskiego. Ekspozycja stała Zamku Królewskiego w Warszawie w nowej aranżacji

Jeden z najwybitniejszych polskich pisarzy mieszkał na Zamku Królewskim w Warszawie. Od 15 października 2026 roku jego dawny trzypokojowy apartament w nowej aranżacji jest otwarty dla zwiedzających. Można tu zobaczyć liczne pamiątki po Stefanie Żeromskim, posłuchać fragmentów jego utworów i spojrzeć na panoramę Wisły przez najsłynniejsze zamkowe okno. To również miejsce spotkań dla wszystkich, którym bliska jest literatura.

Żeromski na Zamku

Stefan Żeromski zamieszkał na Zamku wraz z towarzyszką życia Anną Zawadzką i córką Moniką jesienią 1924 roku. Apartament przyznano mu z inicjatywy prezydenta Stanisława Wojciechowskiego w uznaniu zasług dla polskiej kultury. Z okien trzech pokoi pisarz oglądał Wisłę, panoramę Pragi i Pałac pod Blachą. Sam zadbał o wystrój mieszkania. Tu pracował
i przyjmował gości, tutaj też zmarł w listopadzie 1925 roku.

Nowa aranżacja przestrzeni

Dzisiejsze Mieszkanie nie jest wiernym odtworzeniem dawnych wnętrz. Ich wyposażenie nie przetrwało wojny, a zachowane zdjęcia obejmują tylko fragment przestrzeni. Nowa aranżacja przywołuje atmosferę domu dzięki pamiątkom po pisarzu oraz elementom wystroju nawiązującym do oryginału, takim jak wzorzyste tapety.

Na wystawie można zobaczyć pamiątki przekazane przez córkę pisarza: książki z odręcznymi dedykacjami, odznaczenia państwowe, rodzinne fotografie i przedmioty osobiste, związane z pracą pisarską. Można też posłuchać fragmentów jego utworów.

Okno Żeromskiego

Szczególnym śladem przeszłości jest Okno Żeromskiego — fragment ściany dawnego mieszkania, który ocalał po zburzeniu Zamku w 1944 roku i został ponownie wkomponowany w jego odbudowane mury. W tej części wystawy prezentowane są również faksymilia fragmentów rękopisów pisarza, uratowanych z wojennej pożogi.

Miejsce spotkań z literaturą

Żeromski, pierwszy prezes Polskiego PEN Clubu, wierzył w społeczną rolę literatury. Jego Mieszkanie jest dziś nie tylko wystawą stałą, lecz także przestrzenią spotkań i rozmów o literaturze oraz jej miejscu we współczesnym świecie.

Tu odbywają się spotkania z nowego cyklu „Salon Żeromskiego” – rejestrowane na wideo rozmowy pisarzami i osobami związanymi z literaturą. Dotyczą one tego, jak literatura pomaga dziś rozumieć świat i jakie są jej powinności społeczne. Gościem spotkania inaugurującego cykl był Szczepan Twardoch, laureat Nagrody Literackiej Nike 2026 za powieść Null. Wydarzenie odbyło się 14 października, w dniu urodzin Stefana Żeromskiego. Spotkania w ramach cyklu prowadzi krytyczka literacka Justyna Sobolewska.

Kuratorka wystawy: Agnieszka Jędrzejewska-Kurek

Autorka tekstów na wystawie: prof. Katarzyna Sobolewska

Projektantki ekspozycji: Paulina Karwowska-Białęcka, Zofia Stachura

Mieszkanie Żeromskiego będzie dostępne dla osób zwiedzających Trasę Królewską lub Zamkową za 1 zł. Obowiązuje limit zwiedzania.