Wystawa „Państwo na Zamku. Rezydencja 1926–1939”
5 listopada 2026 – 7 lutego 2027 r.
Od 5 listopada zapraszamy do zwiedzenia wystawy czasowej poświęconej Zamkowi Królewskiemu w okresie II Rzeczpospolitej. Ponad 80 archiwalnych zdjęć i pamiątek z tamtego czasu zaprezentujemy w wybranych salach na Trasie Muzealnej. Wystawa przypomni okres, gdy Zamek był siedzibą prezydenta Ignacego Mościckiego – sceną uroczystości państwowych, spotkań dyplomatycznych i codziennej pracy głowy państwa.
Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku Zamek Królewski w Warszawie powrócił do swojej historycznej roli – stał się symbolem odrodzonego państwa polskiego. Choć lata zaborów doprowadziły do zaniedbań, krok po kroku odzyskiwał dawny blask. Wracały utracone dzieła sztuki i wyposażenie, odnawiano wnętrza, a reprezentacyjna rezydencja znów stawała się wizytówką Polski i jej najwyższych władz. Zamek pełnił ponownie ważne funkcje w dyplomacji i propagandzie państwowej – mówi Anna Czekaj, kuratorka wystawy.
Marszałek Polski Józef Piłsudski i prezydent Stanisław Wojciechowski mieszkali w Belwederze, jednak regularnie korzystali z zamkowych przestrzeni podczas wydarzeń o szczególnej randze. To tutaj odbywały się najważniejsze uroczystości państwowe, spotkania dyplomatyczne, konferencje i audiencje. Prawdziwym gospodarzem Zamku został jednak dopiero prezydent Ignacy Mościcki, który po objęciu urzędu w 1926 roku uczynił go swoją oficjalną siedzibą.
W kolejnych trzynastu latach przez zamkowe sale przewijali się politycy, dyplomaci, wojskowi, urzędnicy, artyści, sportowcy, ale też zwykli obywatele Rzeczpospolitej. Zamek był nie tylko sceną wielkiej polityki, lecz także miejscem codziennej pracy setek osób dbających o funkcjonowanie najważniejszego urzędu w państwie.
Za ceremoniałem stali ludzie. W 1939 roku dom prezydencki zatrudniał 38 pracowników umysłowych i 179 fizycznych, obsługujących także Łazienki, Wawel, Spałę, Wisłę i zamek w Poznaniu. Dostępu do prezydenta pilnowali adiutanci, których dyżur trwał bez przerwy, a podczas oficjalnych wizyt w Sali Gwardii Konnej Koronnej pluton Kompanii Zamkowej prezentował broń przy dźwięku fanfar. Przyjęciami kierował majordomus Kacper Michalski, wcześniej kamerdyner w Łańcucie i Belwederze, który we wrześniu 1939 roku towarzyszył ewakuowanym zbiorom zamkowym, a w 1940 roku został zamordowany w Charkowie.
Najważniejsza rezydencja państwowa międzywojnia była równocześnie muzeum. Zamek można było zwiedzać, prowadzono badania nad jego historią, a w pracowniach konserwatorskich odnawiano dzieła sztuki. W 1927 roku do zamkowej kaplicy trafiła z Rapperswilu urna z sercem Tadeusza Kościuszki.
Na ekspozycji „Państwo na Zamku. Rezydencja 1926–1939” znajdą się m.in. przedmioty osobiste należące do prezydenta Ignacego Mościckiego, takie jak cylinder, krawat, długopis czy skórzany portfel. Będzie można także zobaczyć kilka miniatur portretowych. Największą część wystawy stanowi ponad osiemdziesiąt fotografii ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego, Instytutu Sztuki PAN, Muzeum Warszawy, Archiwum Akt Nowych, Biblioteki Cyfrowej Polona i Archiwum Fotograficznego Zamku Królewskiego. Dzięki unikatowym fotografiom zwiedzający zamkowe apartamenty ujrzą wnętrza w ostatnim okresie ich międzywojennej świetności, poznają kulisy życia prezydenckiego dworu oraz historię ludzi, którzy tworzyli ten niezwykły świat.
Zdjęcia prezentujemy w salach, które przedstawiają, dzięki czemu łatwo porównać przedwojenny wystrój z dzisiejszym.
Z wystawą będzie związana sesja naukowa „Kobiety w cieniu polityki – pierwsze damy II Rzeczpospolitej”, która odbędzie się 11 grudnia 2026 roku.
