Wystawy, projekty naukowe, wydawnicze i edukacyjne w Zamku Królewskim w ostatnich miesiącach 2026 roku i w 2027 roku
Nowe wystawy stałe i czasowe, spotkania z twórcami, projekty naukowe i edukacyjne oraz kolejne publikacje – Zamek Królewski w Warszawie zapowiada bogaty program na ostatnie miesiące 2026 roku i cały 2027 rok. Wśród najważniejszych wydarzeń znajdą się m.in. wystawy poświęcone nieznanym kartom historii odbudowy Zamku, Tadeuszowi Kościuszce, a także prezentacja niemal pół tysiąca wachlarzy z XVII, XVIII i XIX wieku z Europy Zachodniej, Azji i USA. W 2027 roku otwarte zostaną nowe ekspozycje zamkowych kolekcji dawnego rzemiosła artystycznego w interpretacjach współczesnych artystek i artystów.
Ostatni kwartał 2026 roku Zamek rozpoczyna wystawą „Sekretne komnaty władzy ludowej”. Ekspozycja odkrywa przed zwiedzającymi przestrzenie gmachu dotąd dla nich niedostępne. Pokazujemy zachowane projekty architektoniczne, fotografie, meble i elementy wyposażenia przygotowane w latach odbudowy na potrzeby nigdy niezrealizowanej rezydencji władzy państwowej. Zapomniany rozdział odbudowy Zamku Królewskiego w Warszawie zostanie opowiedziany po raz pierwszy.
Ekspozycje stałe
14 października w odnowionym mieszkaniu Żeromskiego inaugurujemy cykl spotkań z pisarzami, tłumaczami, wydawcami i innymi osobami związanymi z literaturą, którego patronem będzie pisarz, dla którego w 1924 roku część Zamku stała się domem. W pomieszczeniach na II piętrze znajdą się rekonstrukcja gabinetu, a także zaaranżowana ekspozycja pamiątek po pisarzu. Zależy nam, aby miejsce to stało się czymś więcej niż tylko ciekawą wystawą stałą, dlatego zaplanowaliśmy program cyklicznych spotkań, które prowadzić będzie krytyczka literacka Justyna Sobolewska. Rozmowy będą dotyczyć miejsca i powinności literatury we współczesnym świecie, jej przyszłości oraz wyzwań związanych z rozproszeniem uwagi, mediami społecznościowymi i rozwojem sztucznej inteligencji. Pierwszym gościem będzie Szczepan Twardoch.
Od 21 października zapraszamy do zwiedzania kolejnej nowej ekspozycji stałej – Pokoju Zegarmistrzów Królewskich. W Wieży Zegarowej zaprezentujemy wyjątkową kolekcję dawnych zegarów oraz historie królewskich zegarmistrzów – mistrzów precyzji i kunsztu związanych przez stulecia z Zamkiem i dworem. Historyczne obiekty zyskają współczesną oprawę stworzoną przez artystkę Katarzynę Krakowiak-Bałkę.
Pokój Zegarmistrzów Królewskich zapowiada nową ekspozycję zamkowych kolekcji dawnego rzemiosła artystycznego w interpretacjach współczesnych artystek i artystów, którą planujemy otworzyć w 2027 roku na parterze Pałacu pod Blachą. Wysokiej jakości przedmioty ze zbiorów Zamku Królewskiego w Warszawie opuszczą magazyny i zostaną zaprezentowane w nowoczesnej odsłonie, odbiegającej od typowych muzealnych aranżacji. Aby z nowej perspektywy spojrzeć na kolekcję miniatur malarskich i rzeźbiarskich, szkła, ceramiki, mebli, tkanin, kobierców i numizmatów, zaprosiliśmy do współpracy Krzysztofa Gila, Katarzynę Przezwańską, Olafa Brzeskiego, Annę Orbaczewską, Katarzynę Korzeniecką, Dianę Lelonek, Alicję Bielawską i Łukasza Stokłosę. Powierzyliśmy im zadanie opracowania koncepcji ekspozycji poszczególnych działów zbiorów – zarówno pod kątem doboru obiektów, jak i ogólnej idei wystawienniczej. Proces ten odbywał się w ścisłym dialogu z zespołem kustoszek i kustoszy, którzy służyli wsparciem merytorycznym. Wystawa odsłoni estetyczną i rzemieślniczą wartość przedmiotów oraz wskaże nowy sposób patrzenia na dawny kunszt.
Wystawy czasowe
„Ciechanowiecki. Kolekcja dla Zamku” to wystawa, którą upamiętnimy 40-lecie powołania Fundacji Zbiorów im. Ciechanowieckich w Zamku Królewskim w Warszawie, pierwszej fundacji rodzinnej utworzonej po II wojnie światowej. Podarowane jej dzieła sztuki wzbogaciły i wciąż wzbogacają stałą ekspozycję Zamku. Na wystawie zaprezentujemy ok. 90 obiektów zakupionych lub darowanych Fundacji po śmierci Andrzeja Ciechanowieckiego. Będą to obrazy, w tym portrety pędzla Franza Xavera Winterhaltera i miniatury, jak Portret Izabeli Czartoryskiej z dziećmi autorstwa Józefa Kosińskiego. Pokazane zostaną również prace na papierze, w tym Jana Piotra Norblina czy Zygmunta Vogla, oraz pastel autorstwa angielskiej artystki Catherine Read. Eksponowane będą także liczne dzieła rzemiosła artystycznego, w tym ceramika z manufaktur europejskich i polskich, oraz nabyte przez Fundację w latach 2015–2025 liczne szkła z manufaktur saksońskich i polskich. Wystawę będzie można oglądać od 4 grudnia.
W listopadzie zaprosimy na wystawę poświęconą Zamkowi Królewskiemu w okresie II Rzeczpospolitej. Archiwalne zdjęcia i pamiątki zaprezentowane zostaną w wybranych salach na Trasie Muzealnej. Z wystawą będzie związana konferencja naukowa na temat żon prezydentów i kobiet władzy okresu II RP.
Wiosną 2027 roku czeka nas wystawa, organizowana w stulecie złożenia serca Tadeusza Kościuszki w Zamku Królewskim w Warszawie. Chcemy pokazać nieco inne oblicze bohatera narodowego. Poprzez dzieła sztuki, dokumenty i książki z epoki zaprezentujemy, jak kształtowały się poglądy Kościuszki od Szkoły Rycerskiej, poprzez studia w Paryżu, aż po funkcję Naczelnika Insurekcji i działalność emigracyjną. Dzieła sztuki współczesnej będą kontrapunktem przypominającym o aktualności ideałów, o które walczył Kościuszko.
Planujemy pokazać prace takich artystów jak: Jan Piotr Norblin, Richard Cosway, Élisabeth Vigée Le Brun, Joseph Grassi, Aleksander Orłowski, Johann Heinrich Füssli, Rembrandt Peale, Joseph Vernet, Barbara Kruger, Karol Radziszewski, a także korespondencję z amerykańskimi prezydentami George’em Washingtonem i Thomasem Jeffersonem. Wśród eksponatów znajdą się też przedmioty artystyczne wykonane własnoręcznie przez Kościuszkę.
Pod koniec pierwszego półrocza 2027 zaprosimy na wystawę historycznych wachlarzy oraz innych akcesoriów damskiej mody. Będzie to największa ekspozycja tego rodzaju zorganizowana dotąd w Polsce. Prezentowane obiekty z XVII–XIX wieku, pochodzące głównie z Europy Zachodniej i Azji, wykonano z różnych materiałów od papieru, tkanin i koronek po masę perłową, pióra, złoto i diamenty. Wśród eksponatów znajdzie się wachlarz z około 1750 roku, należący do książąt bawarskich z dynastii Wittelsbachów. Wszystkie obiekty pochodzą z prywatnej kolekcji Hanny Szudzińskiej.
Na kolejnej z wystaw w 2027 roku opowiemy o fenomenie Kolumny Zygmunta, jednego z najbardziej znanych polskich pomników. Spojrzymy na ten zabytek z wielu perspektyw. Historia formy pozwoli pokazać nam wyjątkowość Kolumny wśród analogicznych monumentów z początku XVII wieku. Odsłonimy tajemnice jej symboliki, a także przyjrzymy się bliżej posągowi króla Zygmunta III. Zaprosimy zwiedzających w podróż po fascynującej historii przemian zabytku, w tym jego naprawy, wymiany trzonu, zmiany najbliższego otoczenia. Wystawa pokaże też obecność Kolumny w sferze kultury wysokiej i popularnej.
W działalności Zamku od kilku lat ważne miejsce zajmuje cykl „Klucz w Zamku”, pomyślany jako spotkania z polskimi artystkami i artystami w przestrzeni ekspozycyjnej. Każde wydarzenie opiera się na dialogu wybranego dzieła sztuki współczesnej z muzealną kolekcją i ujawnia nieoczywiste związki, inspiracje i zapożyczenia z minionych epok.
Projekty naukowe, wydawnicze i edukacyjne
Zamek od lat jest ważnym miejscem badań naukowych i historycznych, a także wydawcą istotnych publikacji z zakresu historii, sztuki i kultury. We wrześniu jego przedstawiciele podpisali porozumienie z Instytutem Sztuki Polskiej Akademii Nauk m.in. o podejmowaniu wspólnych badań naukowych, popularyzowaniu ich wyników, a także współpracy w zakresie działalności konferencyjnej, wystawienniczej, wydawniczej, edukacyjnej i promocyjnej.
Już w najbliższym czasie, 8–9 października, odbędzie się konferencja z okazji 500. rocznicy włączenia Mazowsza i Warszawy do Korony, a 11 grudnia – sesja naukowa poświęcona prezydentowym i kobietom władzy okresu II RP.
Zamkowe wydawnictwo Arx Regia pracuje nad istotnymi publikacjami. Wśród nich wymienić trzeba książkę towarzyszącą wystawie „Sekretne komnaty władzy ludowej”, zawierającą teksty historyków i historyków sztuki, a także fotografie autorstwa Chrisa Niedenthala i Nicolasa Grospierre’a. Z niecierpliwością czekamy też na książkę „Płeć, luksus i garderoba Stanisława Augusta”, w której Konrad Niemira opowie, jak ubierał się ostatni król i co jego garderoba mówiła o nim jako mężczyźnie, władcy i konsumencie. Autor przygląda się codziennym wyborom króla, jego zakupom i relacjom z warszawskimi krawcami. Historia stroju staje się tu punktem wyjścia do opowieści o płci, luksusie, modzie i życiu osiemnastowiecznej stolicy. W przygotowaniach są także: kolejna publikacja z serii „Zamek. Zobacz to!”, tym razem poświęcona Sali Rycerskiej, jednemu z najlepiej rozpoznawalnych wnętrz Zamku Królewskiego oraz kolejny tom serii „Studia i Materiały”, rozwijający temat ceremoniału koronacyjnego w Rzeczpospolitej doby wolnych elekcji XVII i XVIII wieku.
W najbliższym czasie ruszamy z pierwszą edycją Rady Nauczycieli Zamku Królewskiego, projektem prowadzonym przez zamkowy Dział Edukacji. Rada, pełniąca funkcję doradczą i konsultacyjną, będzie też przestrzenią spotkań, wymiany doświadczeń i wspólnego rozwijania oferty edukacyjnej Zamku. Jej członkowie, nauczyciele, będą współpracować z Działem Edukacji przy tworzeniu programów i materiałów edukacyjnych oraz dostosowywaniu ich do potrzeb współczesnej szkoły.
Dostępność
Zamek Królewski wciąż pracuje nad podniesieniem dostępności. W 2027 roku będziemy kontynuować współpracę z Wojskową Akademią Techniczną przy projekcie „Zintegrowany model dostępności rezydencji królewskich dla osób z dysfunkcją wzroku z wykorzystaniem informacji przestrzennej”, którego wartość to niemal 2 mln. złotych brutto. Planujemy też zmniejszenie barier architektonicznych poprzez montaż specjalnych najazdów dla wózków w miejscach różnic poziomów podłóg, a także wyposażenie już funkcjonującej komfortki w podnośnik dla osób z niepełnosprawnością ruchową. Liczymy, że w 2027 roku standardem stanie się obecność stacjonarnego tłumacza PJM podczas ważnych wydarzeń w zamku.
