Zamek Królewski w Warszawie w 2026 roku: dialog historii ze współczesnością

Bogaty sezon wystaw czasowych, inauguracja nowych ekspozycji stałych i rozwój oferty edukacyjnej – Zamek Królewski w Warszawie w 2026 roku zaprasza do dialogu historii ze współczesnością. Program obejmuje zarówno projekty artystyczne, jak i szerokie działania naukowe oraz wydawnicze.

Wystawy: od sztuki współczesnej po wielkie narracje historyczne

Sezon wystawienniczy w 2026 roku otworzyła wystawa Łukasz Stokłosa. Lśnienie – ekspozycja sztuki współczesnej prezentowana od 16 stycznia w Pokojach Królewiczowskich i wybranych salach Apartamentu Królewskiego. Twórczość jednego z najciekawszych współczesnych polskich malarzy została zestawiona w bezpośrednim dialogu z XIX-wiecznym malarstwem historycznym Jana Matejki i stworzyła wraz z nim wielowymiarową opowieść.

Jednym z najważniejszych projektów wiosny będzie wystawa Ostatni zamek. Zamczystość polska: od Wawelu do Stobnicy – opowieść o fenomenie zamku jako symbolu władzy, prestiżu i wyobraźni narodowej, od historycznych rezydencji królewskich po najnowsze realizacje architektoniczne. W Pałacu pod Blachą (27 marca – 28 czerwca) pokazane zostaną fotografie m.in. Nicolasa Grospierre’a, Marty Ejsmont i Mateusza Pawlukiewicza, a także rysunki architektoniczne, makiety, archiwalia i infografiki. Punktem kulminacyjnym ekspozycji będzie instalacja Ostatni zamek, stworzona przez kolektyw artystyczno-kuratorski Turnus i Mariię Kolomiitsevą we współpracy z zaproszonymi artystkami i artystami: Zuzanną Bartoszek, Wiktorią Kieniksman, Ant Łakomsk, Kubą Stępień i Pawłem Donhöffnerem Ziębą.

Na 17 kwietnia zapowiedziane jest otwarcie Wielkiej gry. Opery Władysława IV. Ekspozycja, która potrwa do 19 lipca, przybliży temat pierwszej sceny operowej w Polsce, działającej w Zamku w XVII wieku, a także postać Władysława IV Wazy. Wystawa przypomni, że w okresie jego panowania Zamek był nie tylko przestrzenią władzy, lecz także ważnym ośrodkiem życia artystycznego. Choć do współczesnych czasów zachowało się niewiele oryginalnych obiektów z epoki, odtworzona zostanie atmosfera muzyczna i scenograficzna dworskiego teatru operowego.

W październiku w planach jest kolejna propozycja pokazująca zamek z mniej oczywistej strony. Zwiedzających zaprosimy na wystawę o rekonstrukcji i odbudowie Zamku Królewskiego w Warszawie. Podczas niej opowiemy historie, których nikt poza pracownikami nie zna. Odkryjemy część Zamku przeznaczoną w trakcie odbudowy na pokoje gościnne Urzędu Rady Ministrów – czyli hotel dla najważniejszych gości państwowych z eleganckim lobby, korytarzami, windami, apartamentami z marmurowymi łazienkami i garderobami w szlachetnych boazeriach. Wszystko to zachowało się po dziś dzień, a w tych wnętrzach na co dzień mieszczą się biura.

Nowe ekspozycje stałe i trasy zwiedzania

W maju nastąpią oczekiwane z niecierpliwością otwarcia nowych ekspozycji stałych. Pokój Zegarmistrzów Królewskich stanie się prezentacją zamkowej kolekcji zegarów kaflowych i karetowych w aranżacji Katarzyny Krakowiak-Bałki. Wybrane przez artystkę i kustosza Konrada Nawrockiego obiekty pokażemy w miejscu, w którym niegdyś mieszkali i pracowali nadworni zegarmistrzowie – pod Wieżą Zegarową. Ekspozycja zapowiada większą wystawę stałą planowaną na 2027 rok w Pałacu pod Blachą, gdzie prezentowane będą różnorodne kolekcje Zamku – m.in. szkła, porcelany, mebli i tkanin – w interpretacji współczesnych artystek i artystów.

W maju planujemy również otwarcie odnowionego Apartamentu Księcia Józefa Poniatowskiego w Pałacu pod Blachą, z ekspozycją Życie po życiu w ostatnim pokoju, poświęconą narodzinom legendy księcia.

W maju na drugim piętrze Zamku zaprosimy do odnowionego Mieszkania Stefana Żeromskiego. Symbolicznie odtworzone na podstawie wspomnień córki pisarza, Moniki Żeromskiej, wnętrze stanie się nie tylko przestrzenią muzealną, lecz także miejscem spotkań i rozmów o literaturze.

W tym samym miesiącu zainaugurowane zostaną także nowe trasy zwiedzania, które pozwolą odkrywać mniej znane zakątki rezydencji i historie z nią związane.

Cykl „Klucz w Zamku”

W programie na 2026 rok istotne miejsce zajmuje cykl „Klucz w Zamku”, pomyślany jako spotkania z polskimi artystkami i artystami w przestrzeni ekspozycyjnej. Każde wydarzenie opiera się na dialogu wybranego dzieła sztuki współczesnej z muzealną kolekcją, ujawniając nieoczywiste związki, inspiracje i zapożyczenia z minionych epok. To propozycja zarówno dla miłośników sztuki współczesnej, jak i dawnej – bo kluczem do zrozumienia „dzisiaj” jest „wczoraj”. Pierwsza prezentacja w tegorocznej odsłonie cyklu już w marcu – będzie to spotkanie z Anną Barlik pt. Strategie organizacji.

Zamek otwarty: edukacja i wydarzenia plenerowe

W programie 2026 roku nie zabraknie wydarzeń skierowanych do szerokiej publiczności. W czerwcu odbędzie się kolejna edycja pikniku w Ogrodach Zamkowych, który od lat przyciąga Warszawiaków i turystów.

Wielkim zainteresowaniem cieszą się także przygotowywane przez zamkowy Dział Edukacji konkursy plastyczne dla uczniów szkół podstawowych. Tegoroczna, V edycja wydarzenia będzie przebiegała pod hasłem „Kurtyna w górę”. Konkursy plastyczne od lat rozwijają kreatywność najmłodszych i zachęcają do twórczego kontaktu z dziedzictwem kulturowym.

Od tego roku Zamek jest partnerem projektu artystycznego „Szekspir pod Gwiazdami”, który latem wpisze się na stałe w wakacyjny pejzaż kulturalny Warszawy. W lipcu na scenie plenerowej w Ogrodach Zamku Królewskiego odbędzie się premiera Snu nocy letniej Williama Szekspira w reżyserii Jakuba Krofty, z dramaturgią Marii Wojtyszko i muzyką Daniela Malchara wykonywaną na żywo. Przedstawienia będą grane od 11 lipca do 19 sierpnia, od wtorku do soboty, raz dziennie.

Działalność naukowa – zaplecze merytoryczne

Zamek jest ważnym ośrodkiem badań nad historią i kulturą. W 2026 roku zaplanowano m.in. sesje i konferencje naukowe poświęcone Zygmuntowi Batowskiemu, prezydentom II Rzeczypospolitej, dziejom Mazowsza, a także nowe cykle wykładów – zarówno stacjonarnych, jak i online.

Działalność wydawnicza – Arx Regia

Dynamicznie działające zamkowe wydawnictwo Arx Regia w 2026 roku zapowiada m.in. publikację prof. Andrzeja Rottermunda pt. Rzymski początek. Canaletto w Warszawie (1766–1772). Pojawią się także kolejne tomy z serii „Katalogi Zbiorów”, w tym Mapy i globusy. Katalog zbiorów Zamku Królewskiego w Warszawie autorstwa Tomasza Jakubowskiego, a także Teatr wojny ze Szwecją. Druki Pufendorfa i ryciny z jego wydawnictwa w kolekcji dr. Tomasza Niewodniczańskiego autorstwa Kacpra Łażewskiego.

W ofercie wydawniczej ważne miejsce zajmą również książki towarzyszące wystawom czasowym, m.in. Wielka gra. Opera Władysława IV pod redakcją naukową dr. Jacka Żukowskiego oraz publikacja towarzysząca wystawie dzieł ze zbiorów Fundacji im. Ciechanowieckich pod redakcją naukową dr Magdaleny Białonowskiej. W 2026 roku ukaże się także kolejna publikacja z popularnej serii „Zobacz to!”, poświęcona Sali Rycerskiej, oraz nowe tomy z cyklu „Studia i Materiały”.

Rok 2026 w Zamku Królewskim to program łączący wystawy sztuki dawnej i współczesnej, otwarcia nowych ekspozycji stałych oraz rozwiniętą ofertę edukacyjną i naukową. Od dialogu malarstwa Łukasza Stokłosy z tradycją Jana Matejki, przez refleksję nad fenomenem zamku jako symbolu kultury, po rekonstrukcję operowych ambicji dworu Władysław IV Wazy instytucja buduje spójną narrację o ciągłości i reinterpretacji dziedzictwa. Uzupełnieniem programu są nowe przestrzenie ekspozycyjne, wydarzenia plenerowe, projekty edukacyjne, konferencje oraz bogata działalność wydawnicza. Zamek konsekwentnie rozwija się jako miejsce spotkania przeszłości z teraźniejszością – otwarte, merytoryczne i aktualne.